IŃSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Iński Park Krajobrazowy położony jest na Pojezierzu Ińskim. Charakteryzuje się on bardzo urozmaiconą rzeźbą, złożoną głównie z utworów polodowcowych. Występują tu liczne moreny, wytopiskowe oczka wodne oraz polodowcowe rynny rzeczne i jeziorne. W zagłębieniach terenu rozwinęły się torfowiska. Kompleksy leśne przeplatają się z łąkami. Na obszarze parku znajdują się trzy rezerwaty przyrody, w których ochronie podlegają morenowe zbocza z wykształconymi zbiorowiskami lasu bukowego i lasu mieszanego, stary, ponad 150-letni las bukowy i dębowy porastający wyspę na Jeziorze Ińskim oraz niedostępne torfowiska i zarośnięte zbiorniki wodne (rezerwat „Głowacz”). Podmokły charakter parku sprawia, że jest on siedliskiem wielu chronionych gatunków ptaków. Do najważniejszych z nich należą orlik krzykliwy, kania rdzawa oraz bielik. Na terenie parku wytyczono również zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Ostrowie”, który jest ostoją licznych gatunków zwierząt

KAPLICA ŚW. KINGI − WIELICZKA

Kopalnia soli w Wieliczce należy do najpiękniejszych i jednocześnie najbardziej znanych w świecie polskich zabytków. Podziemne miasto zachwyca wszystkich, którzy tu przybywają. Sztolnie prócz walorów turystycznych mają dodatkowo jeszcze jedną zaletę – oddawna docenia się ich znaczenie lecznicze. Ciąg korytarzy kopalni soli w Wieliczce ma długość 300 km, jest tu dziewięć poziomów wydobywczych, a kubaturę wydrążonych pomieszczeń szacuje się na 7,5 mln m3. Najgłębsze miejsce ma 327 m.

Zwiedzający kopalnię według trasy turystycznej wchodzi do 20 komór, pokonuje około 2 km korytarzy, schodząc na głębokość 64–135 m. Do wnętrza prowadzi szyb Daniłowicza. Schodząc do solnych podziemi, trzeba zabrać ciepłą odzież – na dole utrzymuje się stała temperatura około 14°C, niezależna od pogody na powierzchni ziemi.

Kaplica św. Kingi, perła wśród kaplic wielickiej kopalni, znajduje się 101 m pod ziemią. Powstała pod koniec XIX w., ma ponad 54 m długości, 15–18 m szerokości i 12 m wysokości. Elementy zdobnicze podziemnej świątyni powstawały od momentu założenia do 1963 r. Bardzo ciekawy jest trzyczęściowy ołtarz. Środek zajmuje figura św. Kingi, która zastąpiła w tym miejscu olejny obraz Ferdynanda Olesińskiego, ucznia Matejki. Wystrój to w głównej mierze zasługa rzeźbiarza Józefa Markowskiego. Godna uwagi jest „Ostatnia wieczerza” Antoniego Wyrodka, wzorowana na słynnym dziele Leonarda da Vinci.

Msze św. w kaplicy św. Kingi odprawiane są w każdą niedzielę, a także w szczególne okazje, jak dzień św. Kingi, św. Barbary czy pasterka.

LICHEŃ

Stary Licheń jest znanym centrum pielgrzymkowym w Polsce. W 1994 r. rozpoczęto tu budowę gigantycznego Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski. Ten nowy, monumentalny gmach bazyliki, z pięcioma nawami na planie krzyża, to największy kościół w Polsce, 7. w Europie i 11. co do wielkości na świecie. Ma kubaturę ponad 300 tys. m3, a wieża kościelna osiąga 143 m wysokości. Materiałami zużytymi do budowy były m.in. głazy z konińskich kopalń węgla brunatnego, górskie skały, okruchy skał z Palestyny, ziemia z miejsc bitew, w których przelewali krew Polacy, i kolorowe szkło. We wnętrzu przewidziano miejsce dla niemal 20 tys. pielgrzymów, a na placu przed świątynią – dla dalszych 250 tys. Całe sanktuarium wraz z imponującą Golgotą powstałą na przełomie lat 70. i 80., Drogą Krzyżową, kaplicami i pomnikami oraz infrastrukturą handlową zajmuje 85 ha i robi niesamowite wrażenie, również na przybywających nie z potrzeby ducha.

LUDŹMIERZ

Pierwszy drewniany kościół wzniesiono już w 1234 r., kiedy do osady sprowadzono cystersów. Powstało tu również sanktuarium maryjne, którego największy skarb – cudowna figura Matki Boskiej Ludźmierskiej, zwana Gaździną Podhala – ma już podobno 600 lat. Gdy w 1963 r., podczas prowadzonej przez prymasa Stefana Wyszyńskiego uroczystości koronacji figury, z rąk Madonny wysunęło się berło, pochwycił je biskup Karol Wojtyła. Górale stwierdzili wtedy krótko: „Cosik z tego bedzie”. W 1999 r. już nie biskup, ale papież gościł w ludźmierskim sanktuarium. Na pamiątkę tego wydarzenia powstał Ogród Różańcowy, gdzie stoi naturalnych rozmiarów pomnik Jana Pawła II.

MALBORK

Malbork jest położony na południowym skraju płaskich Żuław Wiślanych, nad wschodnim deltowym ramieniem Wisły – Nogatem. Historia miasta ściśle wiąże się z gotyckim zamkiem, który jest największą ceglaną warownią w Europie. Zakonnicy Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie zwani Krzyżakami rozpoczęli budowę „Zamku Maryi” (niem. Marienburg) ok. 1274 r. W 1286 r. miasto założone przy zamku otrzymało przywilej lokacyjny. Ważną datą w dziejach Malborka był rok 1309. Wówczas to Wielki Mistrz Zakonu Siegfried von Feuchtwanger przeniósł tu z Wenecji swoją siedzibę.

Zamek odgrywał odtąd rolę stolicy jednego z najpotężniejszych państw w regionie południowego wybrzeża Bałtyku. Warownia została zaplanowana zgodnie z najnowocześniejszymi rozwiązaniami architektonicznymi średniowiecznych fortyfikacji. Zamek składa się z trzech części, wielokrotnie przebudowywanych. Najstarszy jest Zamek Wysoki – otoczona murami regularna czteroskrzydłowa budowla z arkadowym dziedzińcem, łącząca funkcje klasztorne z obronnymi. Podzamcze zmieniono w reprezentacyjny Zamek Średni, w którym przyjmowano rycerstwo z zachodniej Europy. W tym właśnie zamku znajduje się Pałac Wielkiego Mistrza i unikalny w skali światowej Wielki Refektarz.

W XIV i 1. połowie XV w. rozbudowano przedzamcze zwane Zamkiem Niskim, które pełniło przede wszystkim funkcje gospodarcze. Trzy zamki w latach 1330–1350 otoczono nowymi obwarowaniami z basztami, bramami Mostową i Krawiecką oraz Wieżą Maślankową. W 1365 r. połączono je z murami miasta.

NIECHORZE

Najpiękniejsza na polskim wybrzeżu latarnia morska, uznana za zabytek kultury narodowej, góruje nad miejscowością Niechorze. Wejście do latarni znajduje się w 60-letnim ogrodzie otoczonym ponad dwumetrowym żywopłotem, a na wieżę widokową wiedzie 210 stopni. Światło wysyłane z wysokości 63 m n.p.m. ma zasięg do 40 km. W miejscowym muzeum rybołówstwa można obejrzeć rekina i inne egzotyczne ryby.

ŚWIDNICA

Po wielkiej europejskiej wojnie religijnej nazwanej później trzydziestoletnią (1618–1648), zakończonej dla śląskich protestantów wielką klęską, na mocy uzgodnień pokoju westfalskiego ewangelikom odebrano wszystkie świątynie. Austriacki cesarz Ferdynand III, podobno dzięki wstawiennictwu szwedzkiego króla, pozwolił im jednak wznieść trzy kościoły – w Jaworze, Świdnicy i Głogowie.

Budowniczym dano tylko rok na zakończenie prac i pozwolono używać jedynie nietrwałych materiałów, jak drewno, słoma, piasek i glina, co miało spowodować szybkie zniszczenie budowli. Jednak dwa z tych architektonicznych arcydzieł nazwanych Kościołami Pokoju – w Jaworze i Świdnicy – przetrwały wieki (głogowski spłonął w pożarze spowodowanym uderzeniem pioruna). To największe drewniane świątynie w Europie.

Kościół Pokoju w Świdnicy jest jednym z najcenniejszych zabytków na Dolnym Śląsku. Wybudowano go w latach 1652–1653 z dębowych bali bez użycia gwoździ. Drzewo dostarczali głównie Hochbergowie mieszkający na zamku w Książu – w środku powstała dla nich specjalna, honorowa loża z herbem rodzinnym. Szczególnie bogato jest zdobiona późnobarokowa ambona z klepsydrą odmierzającą kiedyś czas wygłaszania kazania. Oprócz wielu barokowych obrazów i rzeźb uwagę zwiedzających przykuwają ogromne organy i wspaniały ołtarz główny.

Świątynia miała być pozbawiona wież czy dzwonnic i zbudowana zupełnie inaczej niż wszystkie wcześniej wznoszone budowle sakralne, czyli w żaden sposób nie przypominać kościoła. W rezultacie powstał wspaniały gmach, w którym jednocześnie może przebywać nawet 7 tys. wiernych, a dla 3 tys. z nich są miejsca siedzące!

TRZĘSACZ

We wsi Trzęsacz, na wysokiej morskiej skarpie, stoją pozostałości ceglanego gotyckiego kościoła z XV w. W momencie budowy znajdował się on ok. 2 km od brzegu. Ale morze coraz bardziej się zbliżało i od 1901 r. woda nieprzerwanie zabiera coraz to nowe fragmenty świątyni. Część pierwotnego wyposażenia kościoła przeniesiono do katedry w Kamieniu Pomorskim. Obecnie ruiny stoją już na krawędzi wysokiego klifu, który w ostatnich latach zabezpieczono przed niszczącą działalnością fal, ale i tak los ściany jest niepewny, gdyż w tym rejonie brzeg morski cofa się nieustannie pod naporem atakującego morza. Pobliskie tereny wodne rybacy nazywają „tonią umarłych”, gdyż ponoć zdarza się jeszcze, że duże sztormy wymywają ludzkie kości z dawnego przykościelnego cmentarza.

WŁADYSŁAWOWO

Władysławowo to duży port rybacki i ośrodek wypoczynkowy. W skład miasta wchodzą nadmorskie kąpieliska: Karwia, Jastrzębia Góra, Chłapowo i Chałupy. Część tych obszarów leży na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Największy budynek w mieście to Dom Rybaka z wieżą widokową, galerią rzeźby kaszubskiej, wystawą fotograficzną i restauracją. Oprócz wielu kilometrów wspaniałych plaż, turystów kuszą m.in. rejsy kutrami, wesołe miasteczko, a także nowoczesny basen i Aleja Gwiazd Sportu w ośrodku olimpijskim w dzielnicy Cetniewo.

CEDYŃSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Cedyński Park Krajobrazowy znajduje się w dolnym biegu Odry i obejmuje swym zasięgiem najbardziej wysunięte na zachód zakole rzeki (będące zarazem najdalej wysuniętym w tym kierunku obszarem Polski). Teren parku wchodzącego w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Dolnej Odry obejmuje Puszczę Piaskową, Polder Cedyński oraz część Lasów Mieszkowickich. Tutejszy krajobraz został przekształcony w czasach ostatniego zlodowacenia. W jego wyniku powstały liczne moreny, z kulminacją w postaci wzgórza Zwierzyniec (167 m n.p.m.), oraz jeziora, z których najgłębsze jest jezioro Morzycko (60 m). Jego dno stanowi kryptodepresję – znajduje się poniżej poziomu morza. Dzięki licznym wzniesieniom na terenie parku znajduje się wiele punktów widokowych, z których obserwować można okoliczny, przeważnie leśny, krajobraz oraz malowniczą przełomową dolinę Odry. W obrębie parku funkcjonuje siedem rezerwatów przyrody. Na terenie parku znajdują się również atrakcje antropogeniczne – średniowieczne zespoły architektoniczne (np. Moryn, Mieszkowice) oraz późnoromańskie obiekty sakralne. Obelisk na Górze Czcibora upamiętnia jedną z pierwszych bitew kształtującego się państwa polskiego, rozegraną w 972 r. przez wojska księcia Polan, Mieszka I, i armię margrabiego Marchii Wschodniej, Hodona.

ZOBACZ INNE MIEJSCA W TYM REGIONIE: